Нацыянальны Герб Рэспублiкi Беларусь Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь Дзяржаўная ўстанова "Рэспубліканскі цэнтр па гідраметэаралогіі, кантролю радыеактыўнага забруджвання і маніторынгу навакольнага асяроддзя" БЕЛГIДРAМЕТ
Галоўная / Інфармацыя / Iнфармацыя кліматолага
11.01.2022

Кліматычная характарыстыка 2021 года

Сярэдняя тэмпература паветра за 2021 год склала + 7,3°С, што вышэй за кліматычную норму на 0,6°С. Мінулы год увайшоў у 20 самых цёплых гадоў за ўсю гісторыю метэаназіранняў Беларусі, пачынаючы з 1881 года, заняўшы 18 месца ў ранжыраваным шэрагу назіранняў.
Адхіленне сярэдняй гадавой тэмпературы паветра
ад кліматычнай нормы (+6,7°З) па Беларусі

На працягу ўсяго года, за выключэннем лютага, красавіка, траўня, верасня і снежня назіраліся станоўчыя анамаліі тэмпературы паветра.

Адхіленне сярэдняй месячнай тэмпературы паветра
ад кліматычнай нормы ў сярэднім па Беларусі за 2021 год

Сярэдняя тэмпература паветра за зімовы сезон 2020-21 гадоў склала -3,8°С, што вышэй за кліматычную норму на 0,2°С. За перыяд 1881-2021 гг. такія і больш нізкія тэмпературы паветра зімой у сярэднім бываюць раз у тры гады, а ў апошні раз адзначаліся зімой 2012-13 гг.
Тэмпературны рэжым на працягу зімовага сезону быў неаднародным.
Снежань 2020 года быў цёплым з сярэдняй месячнай тэмпературай паветра па рэспубліцы -0,8°С, што вышэй за кліматычную норму месяца на 2,5°С. Пачынаючы з 1945 года снежань з такой і больш высокай сярэдняй за месяц тэмпературай паветра адзначаецца ў сярэднім адзін раз у 5 гадоў, а за апошнія 20 гадоў – адзін раз у 2-3 гады.
У студзені 2021 года сярэдняя месячная тэмпература паветра па Беларусі склала -4,1°С, што вышэй за кліматычную норму на 0,3°С. Пачынаючы з 1945 года студзень з такой і больш высокай сярэдняй за месяц тэмпературай паветра адзначаецца ў сярэднім адзін раз у 3 гады.
Люты 2021 года быў халодным, сярэдняя месячная тэмпература паветра па Беларусі склала -6,5°С, што ніжэй за кліматычную норму на 2,2°С. За перыяд 1945-2021 гг. люты з такой і больш нізкай тэмпературай паветра ў сярэднім бывае раз у тры гады, а ў апошні раз адзначаўся ў 2012 годзе.
Максімальнага значэння за гэтую зіму тэмпература паветра дасягнула 25 лютага на станцыі Брэст (+15,0°С), мінімальнага – 19 лютага на станцыі Брагін (-29,4°С).
Устойлівы пераход сярэднясутачнай тэмпературы паветра праз 0°С у бок паніжэння (пачатак кліматычнай зімы) па большай частцы тэрыторыі краіны ажыццявіўся 28-30 лістапада-першай дэкадзе снежня, на 2-3 тыдні пазней звычайных тэрмінаў, а па крайнім паўднёвым захадзе -10 студзеня, больш чым на месяц пазней звычайнага.
Сярэдняя тэмпература паветра за вясну 2021 года склала ў сярэднім па краіне + 6,6°С, што ніжэй за кліматычную норму на 0,3°С.
Тэмпературны рэжым на працягу сезона быў неаднародным: сярэдняя тэмпература паветра ў сакавіку была вышэй за норму, у красавіку і мае – ніжэй нормы.
Сярэдняя тэмпература паветра па Беларусі ў сакавіку 2021 года склала + 1,1°С, што вышэй за кліматычную норму на 0,9°С.
Устойлівы пераход сярэдняй сутачнай тэмпературы паветра праз 0°С у бок павышэння (пачатак вясны ў кліматалогіі) па Брэсцкай і большай частцы Гродзенскай, поўдні і паўднёвым усходзе Гомельскай абласцей ажыццявіўся на два-тры тыдні раней звычайных тэрмінаў (20-24 лютага), па поўначы і паўночным усходзе краіны-25 сакавіка, у тэрміны блізкія да звычайных. На астатняй тэрыторыі краіны ажыццявіўся пераход на 2-7 дзён раней звычайнага (12-14 сакавіка).
Пачатак вегетацыйнага перыяду (пераход сярэдняй сутачнай тэмпературы паветра праз 5°С у бок павышэння) па паўднёвай і заходняй частцы краіны, а таксама па паўночным усходзе краіны адзначана 25-30 сакавіка, на адну-два тыдні раней, чым звычайна, а па астатняй тэрыторыі краіны-10 красавіка, у тэрміны блізкія да звычайных.
У красавіку сярэдняя па краіне тэмпература паветра склала 6,5°С, што на 0,8°С ніжэй за кліматычную норму. Такі і больш халодны красавік адзначаецца ў сярэднім па тэрыторыі краіны раз у 2-3 гады, а апошні раз-у 2017 годзе.
29-30 красавіка па большай частцы тэрыторыі краіны, а па поўначы і паўночным захадзе-5-10 траўня, ажыццявіўся ўстойлівы пераход сярэдняй сутачнай тэмпературы паветра праз 8°С (заканчэнне ацяпляльнага перыяду).
У мае сярэдняя па краіне тэмпература паветра склала 12,3°С, што на 1,1°С ніжэй за кліматычную норму. Такі і больш халодны май адзначаецца ў сярэднім па тэрыторыі краіны раз у 2-4 гады, а апошні раз-у 2020 годзе.
10-27 мая па большай частцы тэрыторыі адбыўся пераход сярэдняй сутачнай тэмпературы паветра праз + 14°С, што лічыцца пачаткам лета ў кліматалогіі. Па паўночна-заходняй частцы па дадзеных на апошні дзень вясны пераход не ажыццявіўся.
Мінімальнае значэнне тэмпературы паветра за вясну зарэгістравана 6 сакавіка на станцыі Езярышча (-17,9°С).
Максімальнае значэнне тэмпературы паветра (+28,2°С) за сезон адзначана на станцыі Касцюковічы 17 мая.
Сярэдняя па краіне тэмпература паветра за летні сезон 2021 года склала + 20,0°С, што на 2,6°С вышэй за кліматычную норму. Лета 2021 года заняла 2-е месца ў 141-гадовым ранжыраваць шэрагу назіранняў ад самага цёплага да самага халоднага сезона, саступіўшы толькі лету 2010 года.
За мінулае лета адзначана ад 36 да 66 гарачых дзён (з тэмпературай +25°С і вышэй) пры норме 22-48 дзён і ад 7 да 32 вельмі гарачых дзён (з тэмпературай +30°С і вышэй) пры норме 1-6 такіх дзён.
Тэмпературны рэжым лета быў неаднародным. Вельмі цёплымі былі першыя два месяцы, жнівень быў блізкім да нормы.
Сярэдняя па Беларусі тэмпература паветра за чэрвень склала + 19,9°С, што вышэй за кліматычную норму на 3,5°С. Чэрвень 2021 года заняў 3 месца ў ранжыраваным шэрагу назіранняў ад самага цёплага да самага халоднага, пачынаючы з 1945 года.
У трэцяй дэкадзе чэрвеня адзначалася інтэнсіўная хваля цяпла, у выніку якой дзённыя тэмпературы ў асобныя суткі месцамі перавышалі 35-ці градусную адзнаку, дасягнуўшы крытэрыю небяспечнай з'явы. Акрамя таго, на большай частцы тэрыторыі Беларусі, за выключэннем асобных пунктаў назіранняў, пераважна на Захадзе, былі абноўленыя абсалютныя максімумы тэмпературы паветра для чэрвеня. Папярэднія значэння абсалютных максімумаў тэмпературы паветра былі адзначаны ў асноўным на працягу апошніх дваццаці гадоў, але на асобных пунктах назірання перавышаныя тэмпературныя рэкорды чэрвеня, якія трымаліся больш за сто гадоў. Так на станцыях Барысаў і Васілевічы абноўленыя чэрвеньскія рэкорды максімальнай тэмпературы паветра, адзначаныя ў 1901 годзе, а на станцыі Пінск перавышаны рэкорд, адзначаны ў чэрвені 1885 года.
У ліпені сярэдняя па Беларусі тэмпература паветра склала + 22,5°С, што вышэй за кліматычную норму на 4,1°С. Ліпень 2021 года заняў 2 месца ў ранжыраваным шэрагу назіранняў ад самага цёплага да самага халоднага, пачынаючы з 1881 года. Першае месца належыць ліпеню 2010 года. У першай-другой дэкадах ліпеня адзначаўся перыяд з анамальна гарачым надвор'ем (хваля цяпла), на працягу якога тэмпература паветра днём знаходзілася пераважна ў межах +30+34°С, а ў асобныя суткі месцамі перавышала 35-ці градусную адзнаку, дасягнуўшы крытэрыю небяспечнай з'явы.
У жніўні сярэдняя па краіне тэмпература паветра склала 17,5°С, што вышэй за кліматычную норму на 0,2°С.
Максімальная тэмпература паветра летняга сезону (+37,1°С) зарэгістраваная 23 чэрвеня на станцыі Кастрычнік, мінімальная (+1,0°С) - 1 чэрвеня на станцыі Мінск і 25 жніўня на станцыі Езярышча.
У трэцяй дэкадзе жніўня-першай-другой дэкадах верасня ажыццявіўся ўстойлівы пераход сярэднясутачнай тэмпературы паветра праз 14°С у бок паніжэння (заканчэнне кліматычнага лета).
Сярэдняя па Беларусі тэмпература паветра за восеньскі сезон 2021 года склала + 7,1°С, што вышэй за кліматычную норму на 0,5°С.
Тэмпература паветра на працягу восеньскага сезону была неаднароднай.
Сярэдняя па Беларусі тэмпература паветра за першы восеньскі месяц 2021 года склала + 10,8°С, што ніжэй за кліматычную норму на 1,3°С. Такая і больш нізкая тэмпература паветра за месяц адзначаецца ў сярэднім адзін раз у 4-5 гадоў, а апошні раз-у 2000 годзе.
14-20 верасня на адзін-два тыдні раней звычайных тэрмінаў, а па крайнім паўднёвым усходзе 7 кастрычніка ў тэрміны блізкія да звычайных, скончыўся перыяд актыўнай вегетацыі (ўстойлівы пераход сярэднясутачнай тэмпературы паветра праз 10°С у бок паніжэння).
Сярэдняя па Беларусі тэмпература паветра за кастрычнік 2021 года склала + 7,3°С, што вышэй за кліматычную норму на 0,6°С.
7-14 кастрычніка па паўднёвай палове краіны, за выключэннем крайніх заходніх і паўднёва-заходніх раёнаў краіны ажыццявіўся ўстойлівы пераход сярэднясутачнай тэмпературы паветра праз 8°С у бок паніжэння (пачатак ацяпляльнага перыяду).
Сярэдняя па Беларусі тэмпература паветра за апошні восеньскі месяц 2021 года склала + 3,3°С, што вышэй за кліматычную норму на 2,4°С. лістапад 2021 года заняў 5 ранжыраванае месца ад найбольшага да найменшага значэння ў шэрагу назіранняў, пачынаючы з 1945 года.
У першы тыдзень лістапада па крайнім захадзе і паўднёвым захадзе (Гродна і Брэст) ажыццявіўся ўстойлівы пераход сярэднясутачнай тэмпературы паветра праз 8°С у бок паніжэння (пачатак ацяпляльнага перыяду).
7-9 лістапада па большай частцы тэрыторыі краіны, за выключэннем станцый Гродна і Брэст (22 лістапада), на 2-3 тыдні пазней звычайных тэрмінаў адзначана заканчэнне вегетацыйнага перыяду.
Максімальная тэмпература паветра за восеньскі сезон, адзначана на станцыі Ганцавічы 11 верасня і склала 26,6°С. Мінімальнае значэнне тэмпературы (-12,6°С) за восеньскі сезон адзначана на станцыі Бабруйск 23 лістапада.
Год скончыўся снежнем з сярэдняй тэмпературай паветра блізкай да нормы: сярэдняя па Беларусі тэмпература паветра склала -3,5°С, што ніжэй за кліматычную норму на 0,2°С. Снежань 2021 года ахарактарызаваўся тым, што ўпершыню, пачынаючы з 2012 года, сярэдняя тэмпература паветра за дадзены месяц была ніжэй за норму.
У трэцяй дэкадзе лістапада-першай дэкадзе снежня на адзін-тры тыдні пазней звычайных тэрмінаў ажыццявіўся ўстойлівы пераход сярэднясутачнай тэмпературы паветра праз 0°С у бок паніжэння (пачатак кліматычнай зімы).
За 2021 год у сярэднім па краіне выпала 714 мм ападкаў або 111% нормы.

Адхіленне гадавых сум ападкаў ад кліматычнай нормы
(646 мм) па тэрыторыі Беларусі

У 6 з 12 месяцаў года сумы ападкаў перавышалі норму. Найбольшая сума ападкаў адзначана ў жніўні – 120.7 мм або 180% кліматычнай нормы за месяц. Самым сухім месяцам быў кастрычнік, за які ў сярэднім па Беларусі выпала 14,5 мм ападкаў, што склала 29% кліматычнай нормы.
Ва ўсе сезоны года выпала сезонная норма ападкаў або больш. Найбольш вільготным сезонам была зіма 2020/21 гг., на працягу якой выпала 146,8 мм ападкаў або 122% нормы. Найменш-восень-157,6 мм або 101%.

Сума ападкаў і кліматычная норма па месяцах 2021 года
па тэрыторыі Беларусі

На працягу года па тэрыторыі краіны адзначалася ўзмацненне ветру парывамі да 15 м/с і больш, а месцамі хуткасць ветру дасягала крытэра небяспечнай з'явы. Так на ГП Сураж і Ула 25 чэрвеня хуткасць ветру па шкале Бофорта перавышала 33 м / с. на працягу года адзначаліся наступныя віды ОЯ: вельмі моцны вецер, вельмі моцны дождж і лівень, буйны град, вельмі моцная спякота, замаразкі, атмасферныя і глебавыя засухі.

Спецыялізаваныя сайты и сайты Філіялаў