Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь Дзяржаўная ўстанова "Рэспубліканскі цэнтр па гідраметэаралогіі, кантролю радыеактыўнага забруджвання і маніторынгу навакольнага асяроддзя"

БЕЛГIДРAМЕТ

Ru Be En
всв
youtube.com telegram viber instagram vk
  • Аб службе
    • Структура Белгідрамета
    • Гісторыя службы
    • Перыядычныя выданні
    • Дзяржпраграмы і заключаныя кантракты
    • Закупкі
    • Вакансіі
  • Дзейнасць
    • Гідраметэаралагічная
    • Радыяцыйна-экалагічная
    • Авіяцыйна-метэаралагічная
    • Міжнародная
    • Аграметэаралагічная
    • Навуковая
  • Паслугі
    • Тарыфы на паслугі
    • Ліцэнзаванне дзейнасці і работ
    • Рэквізіты
    • Формы заявак
  • Прэс-цэнтр
    • Навіны і падзеі
    • Для зваротаў СМІ
  • Дакументы
    • Статут Белгідрамета і палажэнні аб філіялах
    • Ліцэнзіі, атэстаты і сертыфікаты
    • Адміністрацыйныя працэдуры
    • Нарматыўныя прававыя акты
    • Сістэма менеджменту якасці
    • Інтэлектуальная ўласнасць
  • Кантакты
    • Кіраўніцтва
    • Аддзел справаводства
    • Дзяжурны сіноптык
    • Дзяжурны інжынер-радыеметрыст
    • Дзяжурны ў Мінпрыроды
    • Тэлефон даверу
    • Схема праезду
  • Звароты
    • Электронныя звароты
    • Графiк прыема
    • Графік правядзення "прамых тэлефонных ліній"
  • facebook https://www.instagram.com youtube
  • Ru Be En
  • Аб Белгідрамеце
    • Аб службе
    • Дзейнасць
    • Паслугі
    • Прэс-цэнтр
      • Навіны і падзеі
      • Для зваротаў СМІ
    • Дакументы
    • Кантакты
Галоўная / Аб Белгідрамеце / Прэс-цэнтр / Навіны і падзеі
18.08.2026

Сухія навальніцы і зарніцы: рэдкія атмасферныя з'явы

Сухая навальніца - навальніца з громам і маланкамі, але якая назіраецца без ападкаў або іх выпадае зусім мала. І гэта галоўнае адрозненне "сухіх" навальніц ад навальніц звычайных.

На самай справе, ападкі пры сухой навальніцы таксама выпадаюць, але да паверхні зямлі яны даходзяць не заўсёды. Адзначаюцца такія навальніцы, як правіла, у гарачую пару года пры высокай тэмпературы і нізкай адноснай вільготнасці паветра. Выпадаючыя ападкі цалкам або часткова выпараюцца ў гарачым і сухім паветры да таго, як дасягаюць паверхні зямлі. Гэта з'ява носіць назву "вірга", а ў народзе можна пачуць "прывідны дождж" або "паласы ападкаў", якія ўяўляюць сабой шэрыя палосы, якія вісяць пад падставай аблокі. 

У жніўні, як і ў іншыя летнія сухія і гарачыя месяцы (таксама ў залежнасці ад існуючых умоў надвор'я могуць адзначацца і ў канцы вясны, і ў пачатку восені) такія навальніцы часцей за ўсё ўзнікаюць на фоне моцнай засухі і спёкі, ствараючы высокі рызык прыродных пажараў з-за удараў маланак у сухую расліннасць. Пры гэтым найбольш распаўсюджанымі месцамі, дзе могуць адзначацца сухія навальніцы, з'яўляюцца засушлівыя вобласці стэпаў, пустыняў, горных раёнаў. Але ў апошнія гады іх адзначаюць і там, дзе раней гэта было рэдкасцю. Асабліва ў перыяды гарачых анамалій або пасля доўгіх антыцыклонаў. З'яўляюцца засушлівыя тэрыторыі пустыняў, стэпаў, а таксама лясных масіваў.

Сухая навальніца ў пэўным сэнсе нават небяспечней франтальнай або ўнутрымасавай, так як маланкі ў такіх умовах часта становяцца прычынай буйных пажараў, а суправаджалы навальніцу моцны вецер спрыяе хуткаму некантралюемаму распаўсюджванню агню.
Канкрэтнай статыстыкі па колькасці сухіх навальніц няма, але, у сувязі з глабальным пацяпленнем, штогадовы лік сухіх навальніц узрастае. Па дадзеных навукоўцаў, павышэнне сярэднегадавой тэмпературы паветра ўсяго на 1℃ павялічвае лік "прывідных дажджоў" больш чым на 10%. 
Для з'яўлення сухой навальніцы павінны супасці некалькі фактараў:
1) "саспелыя" кучава-дажджавыя аблокі на вышыні ад 2500 м да 3000 м над узроўнем мора, што не зусім тыпова для шырот Беларусі;
2) тэмпература паветра вышэй 30°C, калі паветра настолькі распалена, што кроплі дажджу проста не далятаюць да зямлі, выпараючыся ў атмасферы; 
3) нізкая адносная вільготнасць паветра (менш за 30-40%). 
Такім чынам, у Беларусі, ва ўмовах працяглага спякотнага надвор'я, сухая навальніца магчыма, але часцей фарміраванне падстаў магутных кучава-дажджавых аблокаў, з якімі звязана навальнічная дзейнасць, адбываецца на вышыні да 1500 м і, як следства, выпадаючыя ападкі ўсё ж паспяваюць даляцець да зямлі. Аднак, ападкі могуць выпадаць з аднаго боку аблокі, удалечыні ад навальнічных разрадаў, і складваецца ўражанне, што навальніца "сухая".

Бліскавіца - гэта ўспышка святла на гарызонце ад маланкі аддаленай навальніцы. Пры гэтым грому звычайна не чуваць з-за далёкасці, але бачны ўспышкі маланак, святло якіх адлюстроўваецца ад кучавыя-дажджавых аблокаў.


Ва ўмераных шыротах гэта з'ява абумоўлена адлюстраваннем выбліскаў маланак ад хмарных масіваў. Зарніцы здольны працягвацца да некалькіх гадзін запар, прыцягваючы ўвагу сваёй высокай частатой і відовішчнасцю. 
Розніца паміж бачным і чутным эфектам каласальная: калі грымоты згасаюць ўжо на выдаленні 15-20 км ад эпіцэнтра, то водсветы саміх маланак у начным небе можна зафіксаваць на адлегласці да 160 км.
Зарніцы, часцей за ўсё адзначаюцца ў цёплай няўстойлівай паветранай масе трапічнага паходжання, а таксама ў зоне цёплых франтоў ў вячэрні ці начны час у цёплы перыяд года. У канцы лета, у жніўні, ночы становяцца прыкметна даўжэй і цямней, таму і начныя зарніцы лепш бачны.

Пры выкарыстанні інфармацыі спасылка на Белгідрамет абавязкова

Спецыялізаваныя сайты

POGODA.BY RAD.ORG.BY NSMOS.BY

Iнфармацыйныя iнтэрнэт-парталы

000485_21c87d618ba9e8587a6ea74dd5b79b2d_work.jpg Дзяржаўныя сімвалы Рэспублікі Беларусь 000485_c5d6fbba53da1042af999a0235d82d0a_work.jpg Нацыянальны прававы Інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусь 000485_2fc5aeacd83c911ec9a74d8332fc0730_work.jpg Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь 000485_d29143257a479a759534658f8e3df6be_work.jpg Aфiцыйны iнтэрнэт-партал Прэзiдэнта Рэспублiкi Беларусь 000485_b585ae757e5e99473380a673f01669c3_work.jpg Партал рэйтынгавай ацэнкі якасці аказання паслуг арганізацыямі Рэспублікі Беларусь 000485_bfd5aebde5dc2dc8dda7e0e4a88bee06_work.jpg Міждзяржаўны савет па гідраметэаралогіі СНД (МСГ СНД) 000485_2f976267514fa2641066e07459491193_work.jpg Інфармацыйна-аналітычны партал Саюзнай дзяржавы 000485_6b210c89c63a591b8935baa328feccfc_work.jpg Камітэт Саюзнай дзяржавы па гідраметэаралогіі і маніторынгу забруджвання прыроднага асяроддзя 000485_6091fe4a20de414a6205209788df9a06_work.jpg Інтэрнэт-партал "Моладзь Беларусі"

Для забеспячэння зручнасці карыстальнікаў сайта выкарыстоўваюцца cookies

Падрабязней
Прыняць
Адхіліць

Аб Белгідрамеце

  • Структура Белгідрамета
  • Гісторыя службы
  • Перыядычныя выданні
  • Дзяржпраграмы і заключаныя кантракты
  • Закупкі
  • Вакансіі

Дзейнасць

  • Аграметэаралагічная
  • Гідраметэаралагічная
  • Радыяцыйна-экалагічная
  • Авіяцыйна-метэаралагічная
  • Навуковая
  • Міжнароднае супрацоўніцтва

Дакументы

  • Статут Белгідрамета і палажэнні аб філіялах
  • Ліцэнзіі, атэстаты і сертыфікаты
  • Адміністрацыйныя працэдуры
  • Нарматыўныя прававыя акты
  • Сістэма менеджменту якасці
  • Інтэлектуальная ўласнасць

Прэс-цэнтр

  • Навіны і падзеі
  • Для зваротаў СМІ

Кантакты

  • Адрас: 220114, г. Мінск, пр. Незалежнасці, 110
  • Прыёмная: +375 17 373-22-31
  • E-mail: kanc@hmc.by
  • Канцылярыя: +375 17 357-95-43
  • Рэжым працы:
  • Панядзелак-пятніца:
    9.00-18.00
  • Выхадныя дні: субота, нядзеля
  • x ok facebook

© Белгiдрaмет, 2016-2026